2015 jylǵy 23 aqpan, Astana qalasy
Jer qoınaýyn paıdalanýshy kelisimsharttyq aýmaqta óndirgen munaıdyń kólemi men salmaǵyn ólsheý qaǵıdalaryn bekitý týraly
«Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2010 jylǵy 24 maýsymdaǵy Zańynyń 18-babynyń 10) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn:
1. Qosa berilgen Jer qoınaýyn paıdalanýshy kelisimsharttyq aýmaqta óndirgen munaıdyń kólemi men salmaǵyn ólsheý qaǵıdalary bekitilsin.
2. Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń Munaı ónerkásibin damytý departamenti Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen tártippen:
1) Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde osy buıryqtyń memlekettik tirkelýin;
2) Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgeninen keıin kúntizbelik on kún ishinde osy buıryqty merzimdi baspasóz basylymdarynda jáne «Ádilet» aqparattyq quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa joldanýyn;
3) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń resmı ınternet-resýrsynda jáne memlekettik organdardyń ıntranet-portalynda ornalastyrýyn;
4) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgeninen keıin on jumys kúni ishinde Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń Zań qyzmeti departamentine osy tarmaqtyń 2) jáne 3) tarmaqshalarymen kózdelgen is-sharalardyń oryndalýy týraly málimetterdi usynýdy qamtamasyz etsin.
3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý jetekshilik etetin Qazaqstan Respýblıkasynyń energetıka vıse-mınıstrine júktelsin.
4. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵanynan keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engizilsin.
Mınıstr V.ShKOLNIK
«Kelisildi»
Qazaqstan Respýblıkasynyń Investısııalar jáne damý mınıstri
___________ Á.Isekeshev
2015 jylǵy 31 naýryz
Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstriniń
2015 jylǵy 23 aqpandaǵy №133 buıryǵymen bekitilgen
Jer qoınaýyn paıdalanýshy kelisimsharttyq aýmaqta óndirgen munaıdyń
kólemi men salmaǵyn ólsheý qaǵıdasy
1. Jalpy erejeler
1. Osy Jer qoınaýyn paıdalanýshy kelisimsharttyq aýmaqta óndirgen munaıdyń kólemi men salmaǵyn ólsheý qaǵıdasy (budan ári – Qaǵıda) «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2010 jylǵy 24 maýsymdaǵy Zańynyń 18-babynyń 10) tarmaqshasyna sáıkes ázirlendi.
2. Qaǵıda jer qoınaýyn paıdalanýshy kelisimsharttyq aýmaqta óndirgen munaı massasy men salmaǵyn ólsheý ádisterin aıqyndaıdy.
3. Osy Qaǵıdada mynadaı negizgi uǵymdar paıdalanylady:
1) tórelik synama – tórelik taldaý úshin paıdalanylatyn baqylaý synamasy;
2) baqylaý ólsheý syzyǵy – jumystaǵy shyǵys túrlendirgishteriniń (budan ári – ShT) metrologııalyq sıpattamalaryn baqylaý úshin qoldanylatyn ólsheý syzyǵy;
3) baqylaýaralyq ınterval – ólsheý quraldarynyń metrologııalyq sıpattamalaryn tekserý kezinde anyqtalǵan mánderden aýytqýyn anyqtaý úshin júrgiziletin eki kezekti baqylaý aktisiniń arasyndaǵy ýaqyt aralyǵy;
4) eseptik operasııalar – keıingi esepter úshin, sondaı-aq arbıtraj kezinde munaı massasyn aıqyndaýdy bildiretin, tapsyratyn jáne qabyldaıtyn taraptar júrgizetin operasııalar;
5) munaıdyń shyǵysy men tutqyrlyǵynyń jumys dıapazony – ShT qoldanylatyn olardyń metrologııalyq sıpattamalary normalanǵan, shyǵys pen tutqyrlyq mánderiniń salasy;
6) jumys ólsheý syzyǵy – munaı kóleminiń jáne sapa kórsetkishteriniń ólshemderi júıesimen (budan ári – MKО́J) paıdalanýdyń qalypty rejıminde jumys isteıtin ólsheý syzyǵy;
7) qalypty jaǵdaılar – qorshaǵan orta temperatýrasy 20°S (293,15 °K), atmosferalyq qysym 760 mm rt. b. (101325 N/m2);
8) metrologııalyq sıpattamalardy baqylaý – tekserýler arasyndaǵy kezeńde ólsheý quraldarynyń metrologııalyq sıpattamalary mánderiniń naqty mánderden nemese sońǵy tekserý kezinde aıqyndalǵan mánderden aýytqýyn aıqyndaý jáne ólsheý quraldarynyń odan ári paıdalanýǵa jaramdylyǵyn belgileý;
9) munaı ballastynyń massasy – munaıdaǵy sýdyń, hlorly tuzdar men mehanıkalyq qospalardyń jalpy massasy;
10) munaıdyń brýtto massasy – ballast massasyn qamtıtyn munaıdyń jalpy massasy;
11) munaıdyń netto massasy – munaıdyń brýtto massasy men ballast massasynyń arasyndaǵy aıyrma;
12) munaı kóleminiń jáne sapa kórsetkishteriniń ólshemderi júıesi (budan ári – MKО́J) – ólsheý quraldarynyń, tyǵyzdyqty túrlendirgishtiń (budan ári – TT), ylǵal mólsherin, tuz mólsherin, tutqyrlyqty, temperatýrany, qysymdy, massa ólsheýishterdi túrlendirgishterdiń), ólsheý nátıjelerin óńdeý, saqtaý, ındıkasııalaý jáne tirkeý qurylǵylarynyń, ólsheýish aqparatynyń dabyldaryn avtomatty jáne qolmen óńdeý úshin qolaıly nysanda óńdeýge arnalǵan tehnologııalyq jáne qosalqy jabdyqtardyń (qubyrjoldardyń, súzgilerdiń, sorǵylardyń, synama iriktegishtiń, bekitýshi jáne retteýshi armatýranyń jáne basqanyń) jıyntyǵy;
13) operatordyń avtomattandyrylǵan jumys orny – MKО́J mnemoshemasyn, aqparat óńdeý júıesinde ólshengen jáne eseptelgen munaıdyń aǵymdaǵy tehnologııalyq jáne sapalyq ólshemderin kórsetýge, eseptik qujattardy qalyptastyrýǵa jáne olardy basyp shyǵarýǵa arnalǵan monıtory, klavıatýrasy men prınteri bar tıisti baǵdarlamalyq qamtamasyz etilgen derbes kompıýter;
14) ólsheý syzyǵy (budan ári – О́S) – shyǵysty túrlendirgishten nemese qysymdy jáne temperatýrany ólsheý quraldarymen, ysyrmalarmen jáne súzgilermen jaraqtandyrylǵan qubyrjoldardyń tik syzyqty ýchaskeleri bar massa ólsheýishten turatyn MKО́J qonstrýksııasynyń bóligi;
15) rezervtik esepke alý shemasy – negizgi shema – munaı sanyn jáne munaı sapasynyń kórsetkishterin ólsheý júıesi istemeı qalǵan kezde munaı massasyn ólsheý úshin qoldanylatyn júıe;
16) rezervtik ólsheý syzyǵy – qajet jaǵdaıda jumysqa qosylatyn, júktelmegen rezervtegi syzyq;
17) syıymdylyq shamasy – tekserý týraly kýáligi jáne bekitilgen gradýırlengen kestesi bar munaı kólemin ólsheý quraly;
18) tehnologııalyq jabdyq – bekitýshi jáne retteýshi armatýra, qubyrlar, súzgi, aǵysty túzetýshi jáne tik syzyqty ýchaskeler, sırkýlıasııalyq sorǵy, avtomattandyrylǵan jáne qol synama iriktegishteri, synama alý qurylǵysy, drenajdyq ydystar, tıisti tehnologııalyq oramy bar jýý sorǵysy jáne t.b.;
19) tolyq syıymdylyq shamasy – tekserý týraly kýáligi bar jáne tolý deńgeıiniń kórsetkishimen jaraqtalǵan munaı kólemin ólsheý quraly (avtosısternalar, tirkeme-sısternalar, jartylaı tirkeme-sısternalar).
Osy Qaǵıdada paıdalanylatyn ózge uǵymdar Qazaqstan Respýblıkasynyń «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» 2010 jylǵy 24 maýsymdaǵy jáne «О́lshem birligin qamtamasyz etý týraly» 2000 jylǵy 7 maýsymdaǵy zańdaryna (budan ári - Zań) jáne basqa da normatıvtik quqyqtyq aktilerge sáıkes qoldanylady.
4. Munaıdy esepke alý toptyq ólsheý qondyrǵylary arqyly árbir uńǵyma boıynsha kelisimsharttyq aýmaqta tonnamen júzege asyrylady. Munaı massasyn ólsheýdiń durystyǵyn, sondaı-aq ólsheý sapasyn baqylaýdy qamtamasyz etý úshin jer qoınaýyn paıdalanýshynyń tekserý týraly qoldanystaǵy sertıfıkaty jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ólshem birligin qamtamasyz etý júıesiniń memlekettik tizilimine engizilgen qajetti jabdyǵy men ólsheý quraldary qoldanylady.
2. О́lsheý ádisteri
5. Munaıdy ólsheý jáne salmaqtaý tikeleı jáne janama ádistermen júzege asyrylady.
6. Tikeleı ádister qoldanylǵan kezde munaı massasy tarazymen, tarazyly mólsherleýishtermen jáne qurylǵylarmen (tikeleı statıkalyq ádis), massalyq esepteýishpen jáne massalyq ShT-men ólshenedi (tikeleı serpindi ádis).
7. Janama ádis kólemdik-massalyq ádiske jáne gıdrostatıkalyq qaǵıdatqa negizdelgen ádiske bólinedi.
8. Janama kólemdik-massalyq ádis munaıdy janama kólemdik-massalyq senrpindi ádiske jáne janama kólemdik-massalyq statıkalyq ádiske bólinedi.
9. Janama kólemdik-massalyq serpindi ádis munaıdy munaı qubyrynda tikeleı aǵynda ólshegen kezde qoldanylady. Bul rette munaı kólemin ólsheýishtermen nemese ıntegratorlary bar ShT-men ólsheıdi.
10. Kólemdik-massalyq ádis qoldanylǵan kezde munaıdyń kólemi men tyǵyzdyǵyn birdeı nemese birdeı etilgen jaǵdaılarda (temperatýra, qysym) ólshenedi, munaıdyń brýtto massasyn osy shamalardyń mánderiniń kóbeıtindisi retinde aıqyndaıdy, al sodan soń munaıdyń netto massasy shegeriledi.
11. Munaı tyǵyzdyǵyn aǵyndy tyǵyzdyq ólshegishpen nemese zerthana jaǵdaıynda biriktirilgen synamada munaıǵa arnalǵan areometrmen, al munaıdyń temperatýrasy men qysymy tutqyrlyq pen kólemdi ólshegen kezde tıisinshe termometrlermen jáne manometrlermen ólshendi.
12. Munaıdyń netto massasyn munaıdyń brýtto massasy men ballastyń massasy arasyndaǵy aıyrma retinde aıqyndaıdy. Ballast massasy munaıdaǵy sýdyń, hlorly tuzdar men mehanıkalyq qospalardyń jalpy massasy retinde aıqyndalady. Bul úshin munaıdaǵy sýdyń, hlorly tuzdar men mehanıkalyq qospalardyń massalyq úlesterin aıqyndalyp, olardyń massasy esepteledi.
13. Janama kólemdik-massalyq statıkalyq ádisti munaıdy gradýırlengen ydystarda ólshegen kezde qoldanady (tik jáne kóldeneń rezervýarlar, kóliktik ydystar jáne t.b.).
Munaı massasy ólsheý nátıjeleri boıynsha anyqtalady:
1) syıymdylyq shamalarynda:
munaı deńgeıin – stasıonarlyq deńgeı ólsheýishpen nemese suıyq deńgeıin ólsheıtin basqa da quraldarmen;
munaı tyǵyzdyǵyn – kóshpeli nemese tyǵyzdyq ólsheıtin stasıonarlyq quralmen nemese areometrmen;
munaı temperatýrasyn – núkteli synamalarda termometrmen nemese kóshpeli jáne stasıonarlyq temperatýra túrlendirgishpen;
munaı kólemin – deńgeıdi ólsheý nátıjelerin qoldana otyryp, syıymdylyq shamasynyń gradýırlengen kestesi boıynsha;
2) tolyq syıymdylyq shamalarynda:
munaı tyǵyzdyǵyn – kóshpeli tyǵyzdyq ólsheý quralymen nemese zerthanada areometrmen, zerthanalyq tyǵyzdyq ólshegishpen nemese tyǵyzdyq túrlendirgishin qoldana otyryp;
munaı temperatýrasyn – kóshpeli temperatýra túrlendirgishpen nemese núkteli munaı synamasynda termometrmen;
máni tańbalaý kestesine jazylǵan jáne tekserý týraly kýálikte kórsetilgen shamanyń is júzindegi syıymdylyǵyna teń qabyldanǵan munaı kólemin – deńgeı kórsetkishine qatysty munaı deńgeıiniń ózgerýin eskere otyryp aıqyndaıdy.
Munaıdyń tyǵyzdyǵy men kólemin ólsheý nátıjeleri qalypty jaǵdaıǵa ákeledi nemese munaıdyń tyǵyzdyǵyn ólsheý nátıjeleri onyń kólemin syıymdylyq shamalarynda nemese tolyq syıymdylyq shamalarynda ólsheý jaǵdaılaryna ákep soqtyrady.
Deńgeı ólsheýishpen, metroshtokpen nemese ólsheýish metalldy rýletkamen ólshengen tolý deńgeıiniń mánderi boıynsha gradýırlengen kestelerdiń kómegimen rezervýarlardaǵy munaı kólemi aıqyndalady. Tolyq syıymdylyqqa gradýırlengen ydystarda toltyrý deńgeıin baqylaıdy jáne kólemin pasporttyq derekter boıynsha aıqyndaıdy.
14. Gıdrostatıkalyq qaǵıdatqa negizdelgen ádisti qoldanǵan kezde munaı baǵanynyń gıdrostatıkalyq qysymyn ólsheıdi, rezervýardyń toltyrylǵan bóliginiń ortasha aýdanyn aıqyndaıdy jáne munaı massasyn aýyrlyq kúsh údeýine bólingen osy shama mánderiniń kóbeıtindisi retinde esepteıdi.
Bosatylǵan (qabyldanǵan) munaıdyń massasyn eki ádispen:
joǵaryda atalǵan ádispen taýarly operasııanyń basynda jáne aıaǵynda aıqyndalǵan massalardyń aıyrmasy retinde;
aýyrlyq kúsh údeýine bólingen, munaı bosatylǵan rezervýar bóliginiń ortasha qıma aýdanyna taýarlyq operasııanyń basynda jáne aıaǵyndaǵy gıdrostatıkalyq qysymdardyń aıyrmasy retinde aıqyndaıdy.
15. Munaı baǵanynyń gıdrostatıkalyq qysymyn munaı býlarynyń qysymyn eskere otyryp, manometrıkalyq aspaptarmen ólsheıdi.
16. Rezervýar bóliginiń ortasha qıma aýdanyn aıqyndaý úshin ólsheýish metall rýletkamen nemese deńgeı ólsheýishpen taýarly operasııanyń basyndaǵy jáne aıaǵyndaǵy munaı deńgeıin ólsheıdi jáne rezervýardyń gradýırlengen kestesiniń derekteri boıynsha osy deńgeılerge sáıkes keletin ortasha qıma aýdandaryn eseptep shyǵarady.
Sondaı-aq deńgeıdi ólsheýdiń ornyna munaıdyń tyǵyzdyǵy ólshenedi jáne ballast massasyn aıqyndaý úshin munaıdyń kólemin massany tyǵyzdyqqa bólýdiń nátıjesindegi bólindisi retinde aıqyndalady.
17. Munaıdyń brýtto massasyn ólsheýde jol beriletin salystyrmaly dálsizdikteri mynalardan aspaıdy:
±0,40 % – ajyratylǵan sısternalardy tarazyda salmaqtaý arqyly tikeleı statıkalyq ólsheý ádisi kezinde;
±0,50 % – ajyratylmaǵan júrip kele jatqan sısternalardy jáne olardyń qurylymyn tarazyda salmaqtaý arqyly tikeleı statıkalyq ólsheý ádisi kezinde;
±0,25 % – tikeleı nemese janama serpindi ólsheý ádisi kezinde;
±0,50 % – 120 t jáne odan artyq munaı massasyn janama statıkalyq ólsheý ádisi kezinde jáne gıdrostatıkalyq qaǵıdatqa negizdelgen janama ólsheý ádisi kezinde.
±0,65 % – 120 t deıingi munaı massasyn janama statıkalyq ólsheý ádisi kezinde jáne gıdrostatıkalyq qaǵıdatqa negizdelgen janama ólsheý ádisi kezinde.
18. Munaıdyń netto salmaǵyn ólsheýde jol beriletin salystyrmaly dálsizdikter shegi mynalardan aspaıdy:
±0,50 % – ajyratylǵan sısternalardy tarazyda salmaqtaý arqyly tikeleı statıkalyq ólsheý ádisi kezinde;
±0,60 % – ajyratylmaǵan júrip kele jatqan sısternalardy jáne olardyń qurylymyn tarazyda salmaqtaý arqyly tikeleı statıkalyq ólsheý ádisi kezinde;
±0,35 % – ajyratylmaǵan júrip kele jatqan sısternalardy jáne olardyń qurylymyn tarazyda salmaqtaý arqyly tikeleı statıkalyq ólsheý ádisi kezinde;
±0,60 % – 120 t jáne odan artyq munaı massasyn janama statıkalyq ólsheý ádisi kezinde jáne gıdrostatıkalyq qaǵıdatqa negizdelgen janama ólsheý ádisi kezinde;
±0,75 % – 120 t deıingi munaı massasyn janama statıkalyq ólsheý ádisi kezinde jáne gıdrostatıkalyq qaǵıdatqa negizdelgen janama ólsheý ádisi kezinde.
3. О́lsheý quraldary
19. О́lsheý quraldary men qosalqy qurylǵylardy (onyń ishinde esepteý tehnıkasy quraldaryn) qabyldanǵan ólsheý ádisterine qaraı munaı massasyn ólsheý júıesin jobalaý satysynda tańdaıdy, olardyń ólsheý nátıjeleri boıynsha munaı massasy, onyń ishinde osy Qaǵıdanyń 17-tarmaǵynda kórsetilgen taýarly munaıdyń brýtto massasyn jáne osy Qaǵıdanyń 18-tarmaǵynda kórsetilgen taýarly munaıdyń netto massasyn ólsheý dálsizdikteri normalary aıqyndalady.
Qazaqstan Respýblıkasynda jasalǵan nemese ákelinetin MKО́J, metrologııalyq attestattaý jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ólshem birligin qamtamasyz etý melekettik júesiniń tiziliminde tirkeý ótkizedi. MKО́J úshin bolýy mindetti qujattardyń tizbesi osy Qaǵıdaǵa 1-qosymshada keltirilgen.
20. MKО́J quramyna kiretin ólsheý quraldarynyń ólshem birligin qamtamasyz etý salasyndaǵy zańnamaǵa sáıkes úlgisin bekitý nemese metrologııalyq attestattaý týraly jáne ólshem quraldaryn tekserý týraly qoldanystaǵy sertıfıkaty bar.
21. О́lsheý quraldary paıdalanýǵa qosylar aldynda, paıdalaný kezinde jáne jóndeýden keıin Zańynyń 19-babyna sáıkes tekserýge jatady.
22. Tekserýdi memlekettik metrologııalyq qyzmet, sondaı-aq osyndaı qyzmet túrine akkredıttelgen zańdy tulǵalardyń metrologııalyq qyzmetteri júrgizedi.
23. О́lsheý quraldaryn tekserý Zańynyń 11-1-babyna sáıkes ýákiletti organymen aıqyndaıtyn tekserý ádistemelerine sáıkes júzege asyrylady.
Munaı massasyn tikeleı jáne janama ólsheý ádisterin paıdalaný kezinde qoldanylatyn tarazylar, salmaqtyq mólsherleýishteri jáne qondyrǵylary ólshem birligin qamtamasyz etý salasyndaǵy zańnamaǵa sáıkes úlgisin bekitý nemese metrologııalyq attestattaý týraly jáne ólshem quraldaryn tekserý týraly qoldanystaǵy sertıfıkaty bar.
MKО́J quramyna kiretin ólsheý quraldarynyń qatelikteri, QR «MKО́J. Jalpy talaptar» 2.62-2003 ST-na sáıkes ádisterdi ólsheý júzege asyratyn qujattarda reglamentteıdi.
4. Munaı massasyn tikeleı ádistermen ólsheý jáne tarazylaý tártibi
24. Keminde sany 3000 tekserip bólý sanymen ortasha synypty dáldik statıkalyq ólsheý úshin tikeleı statıkalyq ádispen ydystaǵy jáne kólik quraldaryndaǵy (temir jol jáne avtomobıl sısternalary) munaı massasyn tarazylaý arqyly ólsheıdi.
25. Munaıdyń brýtto massasy tarazymen ólsheý dıapazony sheginde ólshenedi. Tarazyny paıdalaný jaǵdaılary tarazynyń naqty túrine arnalǵan paıdalaný qujattarynyń talaptaryna sáıkes.
26. Temir jol sısternalaryndaǵy munaı massasy olardy ólsheý nátıjeleri boıynsha aıqyndalǵan tıelgen sısternalardyń ólshengen massasy men bos sısternalardyń massasy arasyndaǵy aıyrmashylyq retinde aıqyndalady.
27. Júrip kele jatqan sısternalardaǵy munaı massasyn tarazyny paıdalaný jónindegi nusqaýlyqtyń talaptaryna sáıkes júrý kezinde ólsheýge arnalǵan vagondyq tarazyda aıqyndalady.
28. Qubyrmen tasymaldanatyn munaı massasy tikeleı munaı qubyry aǵynynda tike serpindi ádispen anyqtalady. О́lsheý nátıjesine munaıdyń tutqyrlyǵy men tyǵyzdyǵynyń ózgerýi áser etpeıdi.
29. Usynylatyn MKО́J quramy jáne dálsizdiginiń jol beriletin shekteri tikeleı serpindi ádisti qoldanýmen osy Qaǵıdaǵa 2-qosymshada keltirilgen.
30. Massa ólsheýishterdi paıdalaný úderisinde massa ólsheýish nóliniń massa ólsheýishtiń osy túrine tehnıkalyq sıpattamaǵa sáıkes yǵystyrylýy baqylanady.
31. Massa ólsheýishterdi dáldeý men baqylaý paıdalaný ornynda, sonymen qatar tekserý stendinde de júrgiziledi.
Massa ólsheýishterdiń metrologııalyq sıpattamalaryn baqylaý bylaısha júrgiziledi:
1) massa ólsheýishtiń jumys aýqymynan kez kelgen shyǵyn máni kezinde bir ýaqytta munaı massasyn salmaq ólsheýishpen jáne qubyr-porshendik tekserý qondyrǵylary (budan ári – QTQ) jınaǵymen jáne TT nemese baqylaýshy massa ólsheýishpen ólsheý júrgiziledi;
2) baqylaý nátıjeleri boıynsha massa ólsheýish kórsetkishteriniń aýytqýy tómendegi formýla boıynsha esepteledi:
(1)
mundaǵy M – massa ólsheýishpen ólshengen munaıdyń jalpy massasy, t;
Mb – basqa aspaptarmen – QTQ jınaǵymen jáne TT nemese baqylaý salmaq ólsheýishpen ólshengen munaıdyń jalpy massasy, t.
Baqylaý nátıjeleri boıynsha massa ólsheýish kórsetkishteriniń aýytqýy ± 0,25 %-dan aspaıdy.
5. Munaı massasyn janama ádistermen ólsheý jáne salmaqtaý tártibi
32. Qabyldaý-tapsyrý operasııalary kezinde munaıdyń massasy ShT men TT-tiń kómegimen kólemdik-massalyq serpindi ádispen anyqtalady.
33. Bul rette massa kólemniń tıisti mánderiniń jáne ólsheý (temperatýra, qysym) sharttaryna keltirilgen tyǵyzdyq kóleminiń nemese bir qalypty jaǵdaıǵa keltirilgen kólemniń nemese tyǵyzdyqtyń kóbeıtindisi retinde aqparatty óńdeý qurylǵysymen esepteledi.
Jumys istep turǵan TT ajyratylǵan jáne rezervtegisi bolmaǵan kezde, munaı tyǵyzdyǵy areometrmen nemese ruqsat etiletin shekti dálsizdigi ± 0,5 kg/m3 zerthanalyq tyǵyzdyq ólsheýishpen aıqyndalady.
ShT nemese munaı esepteýishinde munaı qysymy men temperatýrasy kezinde alynǵan munaı kólemin ólsheý nátıjesi qalypty jaǵdaıǵa keltiriledi.
Munaı sapasynyń parametrlerin ólsheý blogyndaǵy temperatýra men qysym kezinde aǵyndy TT-men ólshengen munaı tyǵyzdyǵynyń máni munaı kólemin ólsheý sharttaryna jáne qalypty jaǵdaıǵa (temperatýra, 20 °S-qa teń, artyq qysym, 0-ge teń) keltiriledi.
34. Aqparatty óńdeý qurylǵysymen (budan ári – AО́Q) nemese operatordyń avtomattandyrylǵan jumys ornynda munaı esebiniń barlyq úderisterin basqarý júzege asyrylady.
35. MKО́J-dy paıdalanýǵa qoıylatyn negizgi talaptar:
1) MKО́J-dy paıdalaný úderisinde mynadaı parametrler baqylanýy tıis:
ólsheý syzyqtary arqyly munaı shyǵysy. MKО́J konstrýksııasy massany ólsheý kezinde ólsheý syzyqtary arqyly júıeni metrologııalyq attestattaý týraly sertıfıkatta kórsetilgen jumys dıapazonynyń 2,5 %-nan aspaıtyn aýytqýmen munaı shyǵysyn qamtamasyz etedi;
shyǵý kollektoryndaǵy munaı qysymy. MKО́J shyǵýyndaǵy munaı qysymy kólemdik ShT-nyń kavıtasııasyz jumysyn qamtamasyz etedi jáne mynadaı formýla boıynsha belgilengen mánnen kem bolmaıdy:
R = 2,06 × Rq + 2ΔR, (2)
mundaǵy R – MKО́J shyǵýyndaǵy eń az artyq qysym, MPa;
Rq – qanyqqan bý qysymy, MPa;
ΔR – ShT-daǵy nemese tehnıkalyq pasportta kórsetilgen massa ólsheýishtegi qysym aıyrymy, MPa;
Súzgilerdegi qysym aıyrymy súzginiń osy túriniń pasportynda kórsetilgen mánderden artyq bolmaıdy nemese 2ΔRf aspaýy tıis, mundaǵy 2ΔRf – súzgini tazartqannan keıin paıdalaný ornynda belgilengen eń kóp shyǵys kezindegi súzgidegi qysym aıyrymy. Súzgilerdi tazartý kem degende úsh aıda bir ret akti resimdeı otyryp júrgiziledi.
Tutqyrlyq boıynsha kólemdi ShT-nyń túrlendirý koeffısıentin túzetý jónindegi qurylǵy bolmaǵan kezde, munaı tutqyrlyǵy kólemdi ShT-ny tekserý júrgizilgen kezdegi úlgini bekitý nemese ShT-nyń basqa túrlerin paıdalaný jaǵdaılarynda metrologııalyq attestattaý úshin synaq júrgizý kezindegi belgilengen shekterden aspaıtyn tutqyrlyq mánderinen aıryqshalanbaıdy;
2) paıdalanýdyń negizgi talaptary buzylǵan jáne ólsheý quraldary jumys istemegen kezde munaıdyń esebi osy Qaǵıdaǵa 3-qosymshaǵa sáıkes júrgiziledi.
3) MKО́J QR «MKО́J. Jalpy talaptar» 2.62-2003 ST-ǵa sáıkes tekseriledi.
36. ShT-ny paıdalanýǵa qoıylatyn negizgi talaptar:
1) ShT-ny paıdalaný kezinde tekserý jáne metrologııalyq sıpattamalardy baqylaý júrgiziledi;
2) jumys ShT-ny tekserý nemese metrologııalyq sıpattamalardy baqylaý ýaqytynda munaıdyń esebin baqylaý ólsheý syzyǵy boıynsha júrgizýge bolady;
3) ShT-ny tekserý paıdalaný ornynda ólsheý syzyqtary elementterimen (eger olar jobada kózdelse, aǵys túzetkishtermen, tik ýchaskelermen) jıyntyqta MKО́J paıdalanylatyn shyǵystardyń jumys dıapazonynda júrgiziledi;
4) ShT-ny túrlendirý koeffısıenti tekserýden keıin AО́Q-qa qolmen de, sonymen birge avtomatty túrde de qajetti jaǵdaıda engiziledi.
AО́Q-qa gradýırlik sıpattamany iske asyrý tásiline baılanysty ShT-ny túrlendirý koeffısıenti mynadaı túrde usynylady:
1) shyǵystardyń barlyq jumys dıapazonyndaǵy turaqty mán;
2) shyǵystyń túrli dıapazondarynda túrlendirý koeffısıentiniń mánderi;
3) shyǵystardyń jumys dıapazony núktelerinde túrlendirý koeffısıentiniń mánderi;
4) tekserýaralyq ótý ıntervalynda ShT-nyń metrologııalyq sıpattamalaryn baqylaý.
ShT-nyń metrologııalyq sıpattamalaryn baqylaý shyǵystardyń jumys dıapazonyndaǵy jumys jaǵdaılarynda paıdalaný ornynda túrlendirý koeffısıentin jáne ShT nemese AО́Q (AО́Q-tyń jadynda saqtalatyn) qaıtalama aspabynda belgilengen mánderdiń túrlendirý koeffısıentinen alynǵan mánnen aýytqýyn anyqtaýdan turady.
ShT metrologııalyq sıpattamalaryn baqylaý qubyr-porshendik dáldeý qondyrǵysy nemese baqylaýaralyq ınterval arqyly paıdalaný ornynda baqylaý ShT boıynsha júrgiziledi.
ShT baqylaýaralyq ıntervalyn belgileý mynadaı tártippen júrgiziledi:
1) árbir jańadan engiziletin MKО́J úshin, sondaı-aq ShT-ny aýystyrýmen qaıta qurýdan keıin ShT-nyń baqylaýaralyq ıntervaly belgilenedi.
Baqylaýaralyq ınterval sonymen birge ShT-ny jóndeýden keıin de belgilenedi;
2) baqylaýaralyq ınterval ShT-ny paıdalanýdyń qarqyndylyǵyna baılanysty ne jumys isteý saǵattarynda ne KDQ boıynsha túrlendirý koeffısıentin baqylaý nátıjeleri boıynsha kúntizbelik ýaqytta (kúndermen nemese aılarmen) belgilenedi;
3) ShT-nyń úzdiksiz jumysy kezinde 5 kúntizbelik kún aralyq merzimmen 30 kúntizbelik kún ishinde túrlendirý koeffısıentiniń mánin baqylaý júrgiziledi jáne baqylaýaralyq ınterval 5 kúntizbelik kún bolyp belgilenedi;
4) baqylaýaralyq ıntervaldy statıstıkalyq derekterdiń nátıjeleri boıynsha ornatylady;
5) rezervte turǵan jáne uzaq ýaqyt baqylaýdan ótpegen ShT-ny baqylaý olardy paıdalanýǵa qosý aldynda ǵana júrgiziledi;
6) baqylaýaralyq ıntervaldyń shamasy MKО́J formýlıaryna engiziledi;
7) baqylaýaralyq ıntervaldy belgileýdi ótkizýshi jáne qabyldaýshy taraptardyń ókilderimen kelise otyryp, MKО́J qyzmet kórsetýdi júrgizetin uıym oryndaıdy.
Aǵyndy TT-ny paıdalanýǵa qoıylatyn negizgi talaptar:
1) aǵyndy TT-ny tekserý tegeýrindi metall pıknometrlerdiń ólsheý jınaǵy boıynsha nemese etalondyq tyǵyzdyqty ólsheýish boıynsha júrgiziledi;
2) aǵyndy TT-ny tekserý zerthanada nemese paıdalaný ornynda júrgiziledi. Aǵyndy TT-ny tekserýdi, eger munaıdyń tyǵyzdyǵy jyl ishinde 100 kg/m3-den aspasa, paıdalaný ornynda júrgiziledi;
3) TT-ny zerthanada kezekti tekserýden keıin ony paıdalaný ornyna ornatar aldynda aýa núktesi boıynsha metrologııalyq sıpattamany baqylaý oryndalady;
4) bul úshin munaı sapasynyń parametrlerin ólsheý blogynda nemese basqa beıimdelgen úı-jaıda TT qorektendiriledi, tyǵyzdyqty ólsheý syzyǵyna qosylady (20 + 5) °S temperatýra kezinde shyǵý dabylyn esepteý júrgiziledi;
5) shyǵý dabylynyń terbelis kezeńi tekserý sertıfıkatynda (aýamen tekserý) kórsetilgen terbelis kezeńine saı keledi.
37. Eger tekserý nemese baqylaý kezinde TT dálsizdigi belgilengen shekterden asatyn bolsa, keıin tekserýmen gradýırleýge jatady.
Aǵyndy TT-ny gradýırleý pıknometrlerdiń ólsheý jınaǵy boıynsha nemese etalondyq tyǵyzdyqty ólsheýish boıynsha zerthanada nemese paıdalaný ornynda sáıkes júrgiziledi.
Aǵyndy TT-ny gradýırleýdi, eger munaıdyń tyǵyzdyǵy jyl ishinde 100 kg/m3-den aspasa, paıdalaný ornynda júrgizýge ruqsat etiledi.
38. Aǵyndy TT-ny baqylaý 10 kúntizbelik kúnde bir ret TT jumys kórsetkishterin munaıdyń tyǵyzdyǵyn etalondyq tyǵyzdyqty ólsheýishpen tyǵyzdyqtyń jumys máni kezinde jumys jaǵdaılarynda ólsheý nátıjelerimen nemese rezervtik TT kórsetkishtermen salystyryp qaraý ádisimen júrgiziledi.
Rezervtik TT taza bolyp qoldanylady jáne odan munaı salystyryp qaraý kezinde ǵana ótedi.
Mynadaı shart oryndalýy tıis:
Ipmm-p0I > Δmm+Δ0, (3)
mundaǵy pmm – jumys TT-men ólshengen, munaı tyǵyzdyǵynyń máni, kg/m3;
p0 – etalondyq tyǵyzdyqty ólsheýishpen nemese rezervtik TT-men ólshengen, munaı tyǵyzdyǵynyń máni, kg/m3;
Δmm – jumys TT-nyń ruqsat etiletin absolıýttik dálsizdiginiń shegi, kg/m3;
Δ0 – etalondyq tyǵyzdyqty ólsheýishpen nemese rezervtik TT-nyń ruqsat etiletin absolıýttik dálsizdiginiń shegi, kg/m3.
Etalondyq tyǵyzdyqty ólsheýish bolmaǵan kezde nemese rezervtik TT-men MKО́J jaraqtandyrýǵa deıin jumys TT-ny baqylaý taldamalyq zerthanamen munaı tyǵyzdyǵyn ólsheý nátıjeleri boıynsha júrgiziledi.
Kem degende 10 kúntizbelik kúnde bir ret TT kórsetkishteri munaı tyǵyzdyǵyn tyǵyzdyq ólsheýishpen nemese zerthanalyq tyǵyzdyq ólsheýishpen ólsheý nátıjelerimen salystyrylady jáne tómendegi formýla boıynsha kg/m3 tyǵyzdyqtarynyń aıyrmasy esepteledi:
Δma= pmm- pzm, (4)
mundaǵy pzm – munaı sapasy parametrlerin ólsheý blogynda sharttarǵa keltirilgen, pmm – ólsheý sátine iriktelgen synamada tyǵyzdyq ólsheýishpen nemese zerthanalyq tyǵyzdyq ólsheýishpen ólshengen munaı tyǵyzdyǵynyń máni, kg/m3 .
Mynadaı shart oryndalady:
IΔmaI < Δmm+Δ, (5)
mundaǵy Δ – tyǵyzdyq ólsheýishpen nemese tyǵyzdyqty ólsheýdi oryndaý ádistemesin metrologııalyq attestattaý týraly kýálikten zerthanalyq tyǵyzdyq ólsheýishpen ólsheý ádisiniń dálsizdigi, kg/m3.
Ádis dálsizdigin baǵalaýdy ótkizgenge deıin bylaısha TT baqylaý júrgiziledi:
myna formýla boıynsha anyqtaıdy:
(6)
(7)
mundaǵy – normadan aýytqýshylyqqa tekserilgen, TT tekserýden keıingi alǵashqy ártúrliliginiń ortasha máni, kg/m3. Shuǵyl baıqalatyn ólsheýler tabylǵan jaǵdaıda olardy qosymsha ólshemder nátıjelerimen almastyrady.
pmm – tekserýden keıin alǵashqy 30 aýysymda 1-shi aýysymdy jumys TT ólshengen, munaı tyǵyzdyǵynyń máni, kg/m3;
pzi – munaı sapasy parametrlerin ólsheý blogynda sharttarǵa keltirilgen, ólsheý sátine iriktelgen synamada areometrmen nemese zerthanalyq tyǵyzdyq ólsheýishpen ólshengen munaı tyǵyzdyǵynyń máni, kg/m3.
TT jumys kórsetkishteri 10 kúntizbelik kúnde keminde bir ret areometrmen nemese zerthanalyq tyǵyzdyq ólsheýishpen ólshengen munaıdyń tyǵyzdyǵymen salystyrylady jáne tómendegi formýla boıynsha kg/m3 tyǵyzdyqtarynyń ártúrliligi esepteledi:
Δma= pmm- pz, (8)
mundaǵy pz – munaı sapasy parametrlerin ólsheý blogynda sharttarǵa keltirilgen, pmm ólsheý sátine iriktelgen synamada areometrmen nemese zerthanalyq tyǵyzdyq ólsheýishpen ólshengen munaı tyǵyzdyǵynyń máni, kg/m3.
Mynadaı shart oryndalady:
(9)
mundaǵy Δar – tyǵyzdyq ólsheýishtiń (± 0,5 kg/m3) nemese zerthanalyq tyǵyzdyq ólsheýishtiń jol beriletin dálsizdiginiń shegi, kg/m3, (tekserý týraly kýálikten alady).
Eger (5) nemese (9) sharttar oryndalmasa, aýytqý sebepteri anyqtalady: ólsheýlerdiń qateleri, baqylaý sharttaryn saqtamaý, eskerilmegen faktorlar.
Qatarynan úsh aýysym ishinde sharttar saqtalmaǵan kezde jáne metrologııalyq bas tartý jaǵdaıynda TT-ti bólshekteıdi, jýady, munaı sapasy parametrlerin ólsheý blogyna qaıta ornatady jáne osy ádis boıynsha baqylaıdy. Qosymsha eki aýysym ishinde teris nátıjeler alynǵan kezde TT kezekten tys tekserýge jatady.
Qabyldaýshy jáne ótkizýshi taraptardyń ýaǵdalastyqtary boıynsha baqylaý merzimdiligin ózgertý júrgiziledi.
TT-nyń metrologııalyq sıpattamalaryn baqylaýdy usynýdyń kórnekiligi úshin jáne metrologııalyq bas tartýlardyń dıagnostıkasy múmkindigin iske asyrý úshin joǵaryda kórsetilgen ólshemderdi kompıýterge engizý jáne saqtaý kesteler túrinde monıtor ekranynda ındeksasııalaý usynylady.
39. TT-ny aǵytý kezinde munaıdyń brýtto massasy munaıdyń biriktirilgen synamasy (táýliktik ne bir toptaǵy) zerthanalyq taldaýlar boıynsha munaı tyǵyzdyǵy eskerile otyryp anyqtalady. Metrologııalyq bas tartýdyń nemese TT-ny aǵytýdyń dál sátin anyqtaý múmkindigi bolmaǵan jaǵdaıda osy kezeń úshin munaı tyǵyzdyǵyn arbıtrajdyq synama boıynsha qabyldaý qajet.
TT-ny aǵytý kezinde jáne rezervtik TT bolmaǵan kezde munaıdyń brýtto massasy (Mbr), t, myna formýla boıynsha esepteledi:
Mbr = V x pzm x 10-3 , (10)
mundaǵy V – MKО́J arqyly ótken munaı kólemi, m3;
pzm – kólemdi ólsheý sharttaryna nemese standarttyq sharttarǵa keltirilgen, areometrmen nemese zerthanalyq tyǵyzdyq ólsheýishpen ólshengen munaı tyǵyzdyǵy, kg/m3.
Ádis dálsizdigin baǵalaýdy ótkizgenge deıin ólsheýdi areometrmen oryndaý ádistemesine sáıkes munaıdyń jalpy massasy myna formýla boıynsha anyqtalady:
Mbr = V x pzm x 10-3 + ΔM, (11)
mundaǵy pzm – kólemdi ólsheý sharttaryna nemese ádistiń júıelik dálsizdiginiń esebinsiz standarttyq sharttarǵa keltirilgen, areometrmen nemese zerthanalyq tyǵyzdyq ólsheýishpen ólshengen munaı tyǵyzdyǵy, kg/m3;
ΔM – tómendegi formýla boıynsha anyqtalǵan munaıdyń brýtto massasyna túzetý:
Mbr = V x pzm h Km x 10-3, (12)
mundaǵy Km – túzetýshi kóbeıtkish.
40. Serpindi ólsheýlerdiń janama ádisi boıynsha munaıdyń tyǵyzdyǵy men kólemi ólshenedi jáne bul ólsheýlerdiń nátıjelerin qalypty sharttarǵa keltiredi nemese munaı tyǵyzdyǵyn ólsheý nátıjeleri onyń kólemin ólsheý sharttaryna keltiredi.
41. ShT nemese suıyqty esepteýishpen júrgiziletin munaı kólemin jáne TT kómegimen aıqyndalatyn onyń tyǵyzdyǵyn ólsheý kezinde jáne keıinnen munaı tyǵyzdyǵy men kólemin ólsheý nátıjelerin sharttarǵa keltirgen kezde munaıdyń massasyn , kg, myna formýla boıynsha esepteıdi:
, (13)
mundaǵy – qalypty sharttarǵa keltirilgen munaı tyǵyzdyǵy men kólemi.
«s» – «serpindi» termınine sáıkes keletin belgi.
42. 15 °S temperatýra kezindegi jaǵdaıǵa keltirilgen munaı tyǵyzdyǵyn, , kg/m3, myna formýla boıynsha esepteıdi:
, (14)
mundaǵy – TT-daǵy munaı temperatýrasy men qysymynda ólshengen munaı tyǵyzdyǵy, kg/m3;
CTLSa, – standarttaý boıynsha normatıvtik qujattarǵa sáıkes esepteletin, TT-daǵy munaı temperatýrasy úshin belgilengen munaı kólemine temperatýranyń áserin eskeretin túzetý koeffısıenti;
CPLSa – standarttaý boıynsha normatıvtik qujattarǵa sáıkes esepteletin, TT-daǵy munaı qysymy úshin belgilengen munaı kólemine qysymnyń áserin eskeretin túzetý koeffısıenti.
43. 20 °S temperatýra kezinde qalypty jaǵdaıǵa keltirilgen munaı tyǵyzdyǵy, , kg/m3, myna formýla boıynsha esepteledi:
, (15)
mundaǵy – osy Qaǵıdaǵa 4-qosymshaǵa sáıkes qoldanylatyn, 15 ºS temperatýra kezinde munaıdyń kólemdik keńeıý koeffısıenti.
44. 15 °S temperatýraǵa keltirilgen munaı kólemi, V, m3, myna formýla boıynsha esepteledi:
, (16)
mundaǵy – ShT-de nemese suıyqtyq esepteýishte munaı temperatýrasy jáne qysymy kezinde ólshengen munaı kólemi, m3;
CTLSV – standarttaý boıynsha normatıvtik qujattarǵa sáıkes esepteletin, ShT-daǵy nemese suıyqtyq esepteýishtegi munaı temperatýrasy úshin belgilengen munaı kólemine temperatýranyń áserin eskeretin túzetý koeffısıenti;
CPLSV – standarttaý boıynsha normatıvtik qujattarǵa sáıkes esepteletin, ShT-daǵy nemese suıyqtyq esepteýishtegi munaı qysymy úshin belgilengen munaı kólemine qysymnyń áserin eskeretin túzetý koeffısıenti.
45. 20 °S temperatýraǵa keltirilgen munaı kólemi VD20, m3, myna formýla boıynsha esepteledi:
, (17)
46. ShT nemese suıyqtyq esepteýish kómegimen júrgizilgen munaı kólemin jáne areometr nemese zerthanada biriktirilgen synamada zerthanalyq tyǵyzdyq ólshegishpen anyqtalǵan onyń tyǵyzdyǵyn ólsheý jáne ólsheý nátıjeleri men munaı tyǵyzdyǵyn keıinnen qalypty jaǵdaıǵa keltirý kezindegi munaı massasy mS2, kg, myna formýla boıynsha esepteledi:
mS2 = VS0r30, (18)
mundaǵy VS0 – qalypty jaǵdaılarǵa keltirilgen munaı kólemi, m3;
r30 – qalypty temperatýraǵa keltirilgen munaı tyǵyzdyǵy, kg/m3. VS0, m3, máni (16) jáne (17) formýlalar boıynsha anyqtalady.
47. 15 °S temperatýraǵa keltirilgen munaı tyǵyzdyǵy, r315 , kg/m3, myna formýla boıynsha esepteledi:
, (19)
mundaǵy rS15 – standarttaý boıynsha normatıvtik qujattarǵa sáıkes zerthanalyq jaǵdaıda areometr kómegimen ólshengen munaı tyǵyzdyǵy;
CTLSa– standarttaý boıynsha normatıvtik qujattarǵa sáıkes esepteletin, munaı kólemine temperatýranyń áserin eskeretin túzetý koeffısıenti;
7. О́lsheý nátıjelerin resimdeý
73. О́lsheý syzyǵy boıynsha kólemdi, MKО́J boıynsha kólemdi jáne munaıdyń brýtto massasyn ólsheý nátıjelerin, nysany osy Qaǵıdaǵa 6-qosymshada keltirilgen MKО́J ólsheý quraldarynyń kórsetkishterin tirkeý jýrnalyna munaı jetkizý sharttarynda belgilengen ýaqyt aralyǵynda, sondaı-aq munaı aıdaýdyń árbir toqtaýy jáne qaıta jańǵyrýy kezinde dıspleıden nemese elektromehanıkalyq esepteýishterden oqı otyryp, jazylady.
74. Tyǵyzdyqty, temperatýrany, sýdyń, hlorly tuzdardyń, mehanıkalyq qospalardyń quramyn, qanyqqan býlardyń qysymyn, sondaı-aq ólsheýdiń qalypty jaǵlaılaryna keltirilgen tyǵyzdyqty jáne tapsyrýshy men qabyldaýshy taraptar arasyndaǵy sharttyq qatynastarda belgilengen munaı sapasynyń basqa da kórsetkishterin ólsheý nátıjeleri munaı sapasynyń pasportyna engiziledi.
Munaı sapasyn aǵyndyq taldaýyshtar qoldanylǵan jaǵdaıda nátıjeler tapsyrýshy jáne qabyldaýshy taraptar belgilegen shyǵarylǵandy berý aralyǵymen basyp shyǵaratyn qondyrǵyda shyǵarylady.
75. MKО́J ólsheý quraldarynyń túsirilmeıtin esepteýishter kórsetkishterin tirkeý jýrnalyndaǵy jáne munaı sapasynyn pasportyndaǵy jazbalar (AО́Q-tyń fıskaldy esepterindegi) negizinde osy Qaǵıdaǵa 7-qosymshaǵa sáıkes munaı qubyrynan munaıdy qabyldaý-tapsyrý aktisi nysany boıynsha resimdeledi. Munaı sapasy pasporty, al munaı sapasyn aǵyndyq taldaýyshtar qoldanylǵan jaǵdaıda – munaı sapasyn aǵyndyq taldaýyshtarmen ólsheý nátıjeleriniń basyp shyǵarylǵandary munaı qubyrynan munaıdy qabyldaý-tapsyrý aktisiniń ajyramas bóligi bolyp tabylady.
Munaıdy qabyldaý-tapsyrý aktileri eki tarap úshin de jetkilikti, biraq úshten kem emes danada resimdeledi.
76. Osy Qaǵıdanyń 73, 74, 75-tarmaqtarynda atalǵan qujattar elektrondy tasymaldaýyshtarda da júrgizilýi múmkin.
77. Munaıdy qabyldaý-tapsyrýǵa, qabyldaý-tapsyrý qujattaryn jasaýǵa jáne olarǵa qol qoıýǵa jaýapty laýazymdy tulǵalar tapsyrýshy jáne qabyldaýshy taraptar basshylarynyń buıryǵymen taǵaıyndalady.
Munaıdy qabyldaý-tapsyrý úshin jaýapty tulǵalardyń qol qoıý úlgileri tapsyrýshy jáne qabyldaýshy taraptardyń býhgalterııalarynda saqtalady.
Jer qoınaýyn paıdalanýshy kelisimsharttyq aýmaqta óndirgen
munaıdyń kólemi men salmaǵyn ólsheý qaǵıdasyna 1-qosymsha
MKО́J úshin bolýy mindetti qujattardyń tizbesi
1. MKО́J-di ónerkásiptik paıdalanýǵa engizý aktisi (aktiniń kóshirmesi).
2. MKО́J jobasyna saraptamalyq qorytyndynyń kóshirmesi.
3. MKО́J-ge jáne MKО́J quramyna kiretin ólsheý quraldaryna formýlıarlar.
4. MKО́J quramyna kiretin ólsheý quraldaryn tekserý hattamalary.
5. MKО́J quramyna kiretin ólsheý quraldaryn tekserý týraly sertıfıkat.
6. MKО́J-di tekserý (jıyntyq dálsizdigin anyqtaý) hattamalary.
7. MKО́J tekserý týraly sertıfıkat (MKО́J jıyntyq dálsizdigin anyqtaý).
8. MKО́J quramyna kiretin ólsheý quraldaryn tekserý kestelerinen úzindi.
9. MKО́J quramyna kiretin ólsheý quraldarynyń metrologııalyq sıpattamalaryn baqylaý jýrnaly (elektrontyq túrde berilýi múmkin).
10. MKО́J quramyna kiretin ólsheý quraldarynyń metrologııalyq sıpattamalaryn baqylaý kesteleri.
11. TT-1, TT-2, TT-3 júrgizý kesteleri.
12. Paıdalaný jónindegi nusqaýlyq.
13. Tehnıkalyq qyzmet kórsetý jýrnaly.
14. MKО́J ólsheý quraldary kórsetkishterin tirkeý jýrnaly (eger ólsheý quraldary kórsetkishteri trendilerin saqtaý múmkindigi bolsa, onyń bolmaýy múmkin).
15. MKО́J quramyna kiretin ólsheý quraldary tehnologııalyq jabdyǵynyń toqtap qalýy týraly aktiler (maǵlumattar).
16. MKО́J-di ajyratý aktileri.
17. MKО́J-di paıdalaný úshin jaýapty personalǵa arnalǵan laýazymdyq nusqaýlyqtar.
Jer qoınaýyn paıdalanýshy kelisimsharttyq aýmaqta óndirgen
munaıdyń kólemi men salmaǵyn ólsheý qaǵıdasyna 2-qosymsha
Usynylatyn MKО́J quramy jáne tikeleı serpindi ádisti qoldanýmen ruqsat etiletin dálsizdik shekteri
R/s № MKО́J quramyna kiretin ólsheý quraldary men jabdyqtardyń ataýy Dálsizdiktiń ruqsat etiletin shegi Eskertpe
1 2 3 4
1 Negizgi ólsheý quraldary jáne jabdyqtar
2 Salmaq ólsheýish +0,25 %
3 Manometr kt.1.0
4 Súzgi
5 Ysyrmalar
6 Synama alý qurylǵysy
7 Avtomatty synama alǵysh
8 Synamany qolmen alýǵa arnalǵan synama alǵysh shúmek
9 Synama alǵyshty basqarý blogy
10 Qosymsha ólsheý quraldary jáne jabdyqtar
11 Rezervtik salmaq ólsheýish + 0,25 %
12 Baqylaý salmaq ólsheýishi + 0,20 % Joba boıynsha bolǵan kezde
13 О́lsheý s